5188 Sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun

Kanun Numarası: 5188
Kabul Tarihi: 10/06/2004
Resmî Gazete:

• Tarih: 26/06/2004
  
  
• Sayı: 25504
  Düstur: Tertip: 5, Cilt: 43
  
  

BİRİNCİ BÖLÜM – Genel Hükümler

Madde 1 – Amaç

Bu Kanunun amacı, kamu güvenliğini tamamlayıcı mahiyetteki özel güvenlik hizmetlerinin yerine getirilmesine ilişkin esas ve usulleri belirlemektir.

 Madde 2  – Kapsam 

Bu Kanun; özel güvenlik izninin verilmesi, bu hizmeti yerine getirecek kişi ve kuruluşların ruhsatlandırılması ve denetlenmesine ilişkin hususları kapsar.

Madde 3 – Özel Güvenlik İzni

Kişilerin silahlı personel tarafından korunması, kurum ve kuruluşlar bünyesinde özel güvenlik birimi kurulması veya güvenlik hizmetinin şirketlere gördürülmesi, özel güvenlik komisyonunun kararı üzerine valiliğin iznine bağlıdır.

Toplantı, konser, sahne gösterileri ve benzeri etkinliklerde; para veya değerli eşya nakli gibi geçici veya acil hallerde, komisyon kararı aranmaksızın valilik tarafından özel güvenlik izni verilebilir.
— Bu maddenin ikinci cümlesindeki “vali” ibaresi, 21/04/2005 tarihli ve 5335 sayılı Kanunun 23. maddesiyle “valilik” olarak değiştirilmiştir.

Kişi ve kuruluşların talebi üzerine; koruma ve güvenlik ihtiyacı dikkate alınarak:

• Güvenlik hizmetinin, istihdam edilecek personel eliyle sağlanmasına,
  
  
• Kurum ve kuruluşlar bünyesinde özel güvenlik birimi kurulmasına,
  
  
• Bu hizmetin güvenlik şirketlerine gördürülmesine izin verilir.
  
  

Bir kuruluş bünyesinde özel güvenlik birimi kurulmuş olması, ihtiyaç duyulduğunda ayrıca güvenlik şirketlerinden hizmet alınmasına engel değildir.

Komisyon; koruma ve güvenlik hizmetini yerine getirecek personeli, bulundurulabilecek veya taşınabilecek silah ve teçhizatın azami miktar ve niteliğini; ayrıca gerekli durumlarda diğer fizikî ve aletli güvenlik tedbirlerini belirlemeye yetkilidir.

Havalimanı ve liman gibi yerlerde alınacak güvenlik tedbirlerine ilişkin uluslararası yükümlülükler saklıdır.

Geçici haller dışındaki özel güvenlik uygulaması, en az bir ay önce başvurulmak suretiyle komisyonun kararı ve valinin onayı ile sona erdirilebilir.

Madde 4  – Özel Güvenlik Komisyonu

Özel güvenlik komisyonu; bu Kanunda belirtilen özel güvenlik ile ilgili kararları almak üzere, valinin görevlendireceği bir vali yardımcısının başkanlığında, aşağıdaki üyelerden oluşur:

• İl Emniyet Müdürlüğü,
  
  
• İl Jandarma Komutanlığı,
  
  
• Ticaret Odası Başkanlığı,
  
  
• Sanayi Odası Başkanlığı temsilcileri.
  
  

Sanayi odasının bulunmadığı illerde, ticaret ve sanayi odası başkanlığının temsilcisi komisyona katılır.

Özel güvenlik izni verilmesi ya da bu uygulamanın kaldırılması için başvuran kişi ya da kuruluşun temsilcisi, ilgili komisyon toplantısına üye olarak katılır.

Komisyon kararlarını oy çokluğu ile alır. Oyların eşitliği halinde, başkanın bulunduğu taraf çoğunluk sayılır. Çekimser oy kullanılamaz.

Madde 5  – Faaliyet İzni 

Şirketlerin özel güvenlik alanında faaliyet gösterebilmesi, İçişleri Bakanlığı iznine tabidir.

Faaliyet izni verilebilmesi için:

• Şirket hisselerinin nama yazılı olması,
  
  
• Faaliyet alanının yalnızca koruma ve güvenlik hizmeti olması zorunludur.
  
  

Özel güvenlik şirketleri;

• Şube açtıklarında bunu bir ay içinde Bakanlığa ve ilgili valiliğe yazılı olarak bildirir.
  
  
• Hisse devirlerini yine bir ay içinde Bakanlığa bildirir.
  
  

Yabancı kişilerin özel güvenlik şirketi kurabilmesi ve yabancı şirketlerin Türkiye’de özel güvenlik hizmeti verebilmesi, mütekabiliyet esasına bağlıdır.

Yöneticiler ve Görev Şartları

• Kurucu, yönetici, eğitici ve tüzel kişi ortağının yetkilendirdiği temsilcilerde, 10. maddenin 1. fıkrasının (a), (d) ve (h) bentlerinde belirtilen şartlar aranır.
  
  
• Yöneticilerin ayrıca lisans mezunu olmaları ve 14. maddede belirtilen özel güvenlik temel eğitimini başarıyla tamamlamış olmaları gerekir.
  
  
• Yöneticiler yalnızca bir faaliyet izin belgesinde görev alabilirler.
  
  

Şirketlerde veya 15 kişi ve üzerinde özel güvenlik görevlisi çalıştırılan yerlerde en az bir güvenlik sorumlusu belirlenir. Bu sorumlularda ayrıca en az önlisans mezunu olma şartı aranır.

Kurucu, temsilci ve yöneticilerde aranan şartlar kaybedilirse, iki ay içinde eksiklik giderilmezse faaliyet izni iptal edilir.

Hizmet Bildirimi

• Özel güvenlik şirketleri tarafından üçüncü kişi, kurum ve kuruluşlara sağlanacak hizmetler, hizmetin başladığı gün mesai saati bitimine kadar ilgili valiliğe bildirilir.
  
  
• Acil ve geçici hizmetlerde bu süre şartı aranmaz.
  
  
• Şirketler, istihdam ettikleri özel güvenlik görevlilerinin çalışma izin belgelerinin bir suretini, bir ay içinde ilgili kişi, kurum ya da kuruluşa bildirir.
  
  
• Alarm izleme merkezi kurmak ve işletmek isteyen şirketlerin, valilikten yeterlilik belgesi alması zorunludur.
  
  

Madde 6 – Ek Önlemler 

Mülkî idare amirleri, kamu güvenliğinin gerektirdiği hallerde özel güvenlik izni verilen yerlerde alınan güvenlik tedbirlerini denetlemeye ve yetersiz bulduğu takdirde ek önlemler aldırmaya yetkilidir.

Kamu güvenliğinin sağlanması açısından, 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu uyarınca vali ve kaymakamlara verilen yetkiler saklıdır.

Bu yetkilerin kullanılması durumunda:

• Özel güvenlik birimi,
  
  
• Özel güvenlik personeli;
  
  

mülkî idare amirinin ve genel kolluk amirinin emirlerini yerine getirmek zorundadır.

İKİNCİ BÖLÜM – Özel Güvenlik Görevlileri

Madde 7 – Özel Güvenlik Görevlilerinin Yetkileri

Özel güvenlik görevlilerinin yetkileri şunlardır:

90. a) Koruma ve güvenliğini sağladıkları alanlara girmek isteyenleri duyarlı kapıdan geçirme, bu kişilerin üstlerini dedektörle arama, eşyaları X-ray cihazından veya benzeri güvenlik sistemlerinden geçirme.
    b) Toplantı, konser, spor müsabakası, sahne gösterileri ve benzeri etkinlikler ile cenaze ve düğün törenlerinde kimlik sorma, duyarlı kapıdan geçirme, üst arama ve eşya taraması yapma.
    c) (Değişik: 23/1/2008 – 5728/544 md.) Ceza Muhakemesi Kanununun 90. maddesine göre yakalama.
    d) (Değişik: 23/1/2008 – 5728/544 md.) Görev alanında, hakkında yakalama emri veya mahkûmiyet kararı bulunan kişileri yakalama ve arama.
    e) Yangın, deprem gibi tabiî afetlerde ve imdat istenmesi halinde görev alanındaki işyeri ve konutlara girme.
    f) Toplu ulaşım tesislerinde (havaalanı, liman, gar, istasyon, terminal vb.) kimlik sorma, arama ve tarama yapma.
    g) Suç teşkil eden, delil olabilecek veya tehlike doğurabilecek eşyayı arama sırasında tespit ederse, genel kolluğa bildirmek şartıyla emanete alma.
    h) Terk edilmiş ve bulunmuş eşyayı emanete alma.
    ı) Kişinin vücudu veya sağlığı bakımından mevcut bir tehlikeden korunması amacıyla yakalama.
    j) (Değişik: 23/1/2008 – 5728/544 md.) Olay yerini ve delilleri koruma, gerektiğinde Ceza Muhakemesi Kanununun 168. maddesine göre yakalama.
    k) (Değişik: 23/1/2008 – 5728/544 md.) Türk Medeni Kanununun 981. maddesi, Borçlar Kanununun 52. maddesi ve Türk Ceza Kanununun 24-25. maddelerine göre zor kullanma.

Madde 8 – Silah Bulundurma ve Taşıma Yetkisi

• Hangi koruma ve güvenlik hizmeti için ne miktar ve ne özellikte ateşli silah bulundurulabileceği komisyon tarafından belirlenir.
  
  
• Eğitim kurumları, sağlık tesisleri, talih oyunları işletmeleri ve içkili yerlerde silahlı güvenlik görevlisi çalıştırılamaz.
  
  
• Özel toplantılar, spor müsabakaları, sahne gösterileri ve benzeri etkinliklerde silahlı görev yapılamaz.
  
  
• Koruma ve güvenlik hizmetinde kullanılacak silah ve teçhizat ilgili kişi veya kuruluş tarafından temin edilir.
  
  
• Özel güvenlik şirketleri ateşli silah alamaz ve bulunduramaz. Ancak,
  
  
  • Para ve değerli eşya nakli,
    
    
  • Geçici süreli koruma hizmetleri,
    
    
  • Silah eğitimi veren kurumlar;
    komisyon kararı ve valinin onayıyla silah alma, kullanma ve taşıma izni alabilir.
    
    

Madde 9 – Görev Alanı

• (Değişik: 2/1/2017 – KHK-680/68 md.) Özel güvenlik görevlileri, 7. maddede belirtilen yetkilerini yalnızca görevli oldukları süre içinde ve görev alanlarında kullanabilirler.
  
  
• Silahlarını görev alanı dışına çıkaramazlar.
  
  
• Güzergâh ifadesi kapsamında (suçlu takibi, saldırılara karşı tedbir, para-nakli, cenaze töreni vb.) görev alanı, güzergâh boyunca geçerli sayılır.
  
  
• Görev alanı zorunlu hallerde komisyon kararıyla genişletilebilir.
  
  
• Kişi koruması yapan güvenlik görevlisinin görev alanı:
  
  
  • Koruduğu kişi yanındaysa ülke geneli,
    
    
  • Kişi olmadan görev yapıyorsa izin verilen ilin sınırlarıdır.
    
    
• Zor kullanma ve yakalama durumlarında genel kolluğa en seri vasıtayla bilgi verilir, yakalanan kişi ve eşyalar kolluğa teslim edilir.
  
  

Madde 10 – Özel Güvenlik Görevlilerinde Aranacak Şartlar

1. a) T.C. vatandaşı olmak.
   b) (Değişik: 21/4/2005 – 5335/23 md.)

• Silahsız görev için: En az ilköğretim veya ortaokul mezunu olmak.
  
  
• Silahlı görev için: En az lise mezunu olmak.
  c) 18 yaşını doldurmuş olmak.
  d) (Değişik: 2/1/2017 – KHK-680/69 md.)
  
  
• Kasten işlenen suçtan 1 yıl veya daha fazla hapis cezası almamış olmak.
  
  
• Belirli suçlardan mahkûm olmamış ve hakkında devam eden soruşturma bulunmamak.
  e) (Mülga: 23/1/2008 – 5728/578 md.)
  f) Göreve engel olabilecek vücut veya akıl hastalığı ya da engel durumu bulunmamak.
  g) 14. maddede belirtilen özel güvenlik temel eğitimini başarıyla tamamlamış olmak.
  h) (Ek: 2/1/2017 – KHK-680/69 md.) Güvenlik soruşturması olumlu sonuçlanmış olmak.
  
  

Madde 11 – Çalışma İzni

• (Değişik: 2/1/2017 – KHK-680/70 md.) Görevlendirilecek kişiler hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılır.
  
  
• Soruşturma olumlu sonuçlanırsa ve 14. madde eğitimi tamamlanmışsa, valilikçe çalışma izni verilir.
  
  
• Güvenlik soruşturması bir ay içinde tamamlanır ve gerektiğinde yenilenir.
  
  
• Eğitici, temsilci ve tüzel kişi ortaklarda da kurucu şartları aranır.
  
  
• Göreve başlayan güvenlik görevlileri 15 gün içinde valiliğe bildirilir.
  
  
• (Ek fıkra: 2/1/2017 – KHK-680/70 md.) Devletin güvenliğine tehdit oluşturan yapılarla bağlantısı olan kişiler bu sektörde çalışamaz.
  
  

Madde 12 – Kimlik

• Kimlik kartları valilikçe verilir.
  
  
• Kartta: İsim, soyisim ve silahlı/silahsız bilgisi yer alır.
  
  
• Görev süresince yakada ve görünür şekilde taşınmalıdır.
  
  
• Kimlik kartı olmayan personel 7. madde yetkilerini kullanamaz.
  
  
• Görevden ayrılan personel 15 gün içinde valiliğe bildirilir.
  
  

Madde 13 – Kıyafet

• Görev alanında ve süresince üniforma giyilmesi zorunludur.
  
  
• Gerektiğinde komisyon izniyle sivil kıyafetle görev yapılabilir.
  
  

Madde 14 – Eğitim

• (Değişik: 29/3/2011 – 6215/3 md.)
  
  
  • Temel eğitim: 120 saat (teorik, pratik, silah eğitimi)
    
    
  • Yenileme eğitimi: En az 60 saat
    
    
• Belirli fakülte ve MYO mezunları için silah eğitimi dışındaki şart aranmaz.
  
  
• Genel kolluk ve MİT emeklilerinden bazı şartlar aranmaz.
  
  
• Eğitimler Bakanlıkça veya Bakanlıktan izinli kurumlarca verilir.
  
  
• Yenileme eğitimi gerektiğinde görev yerinde verilebilir.
  
  
• Eğitim müfredatı, sınav esasları ve ücretler yönetmelikle düzenlenir.
  
  

Madde 15 – Tazminat

• Görev sırasında yaralanan, engelli hâle gelen veya ölen özel güvenlik görevlilerine veya mirasçılarına, iş sözleşmesinde belirtilen tazminat ödenir.
  
  
• Mahkeme kararıyla belirlenen yüksek tazminatlar, sözleşmeye dayalı ödemelerden mahsup edilir.
  
  
• Kamu kurumlarında görevli olanlara, en yüksek miktardaki tazminat ödenir (iş sözleşmesi, toplu sözleşme veya 2330 sayılı Kanun hükümleri esas alınır).
  
  

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM – Yasaklar ve Ceza Hükümleri

Madde 16 – Görev Dışı Çalıştırma Yasağı

Özel güvenlik personeli, koruma ve güvenlik dışında başka bir işte çalıştırılamaz.

Madde 17 – Grev Yasağı

Özel güvenlik personeli greve katılamaz.

Madde 18 – Görevden Uzaklaştırma Yasağı

Özel güvenlik görevlileri lokavt nedeniyle işten uzaklaştırılamaz.

Madde 19 – Suçlar ve Cezalar

(Değişik: 23/1/2008 – 5728/546 md.)
Aşağıdaki eylemler adli suç teşkil eder:

3. a) 3. maddede belirtilen özel güvenlik izni alınmadan personel istihdamı:
   3 aydan 1 yıla kadar hapis veya adli para cezası.
4. b) 5. ve 14. maddelere aykırı şekilde faaliyet gösteren kişi ve yöneticiler:
   3 aydan 1 yıla kadar hapis ve 5000 güne kadar adli para cezası.
5. c) 11. maddeye aykırı şekilde çalışma izni olmayanları çalıştırmak:
   3 aydan 1 yıla kadar hapis.
   Silahlı çalıştırma durumunda ceza 1 kat artırılır.
6. d) 21. maddeye aykırı olarak mali sorumluluk sigortası yaptırmamak:
   Her personel için 150 gün adli para cezası.
7. e) Faaliyet izni olmadan ilan/reklam yapmak:
   6 aya kadar hapis ve en az 50 gün adli para cezası.

Madde 20 – İdari Para Cezası veya Yaptırım Gerektiren Fiiller

(Değişik: 2/1/2017 – KHK-680/71 md.)

Bu cezalar mahallî mülkî amir tarafından uygulanır.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM – Çeşitli Hükümler

Madde 21 – Özel Güvenlik Malî Sorumluluk Sigortası

(Değişik: 23/1/2008 – 5728/548 md.)

• Özel hukuk tüzel kişileri ve özel güvenlik şirketleri, çalıştırdıkları güvenlik görevlilerinin üçüncü kişilere verebilecekleri zararlara karşı özel güvenlik malî sorumluluk sigortası yaptırmakla yükümlüdür.
  
  
• Bu sigortaya ilişkin esas ve usuller Hazine Müsteşarlığı tarafından belirlenir.
  
  
• Sigorta, yalnızca Türkiye’de bu branşta çalışmaya yetkili sigorta şirketleri tarafından yapılabilir.
  
  
• Sigorta yapmayan şirketlere, Hazine Müsteşarlığı tarafından 8.000 TL idarî para cezası uygulanır.
  
  

Madde 22 – Denetim

• İçişleri Bakanlığı ve valilikler; özel güvenlik birimlerini, özel güvenlik şirketlerini ve eğitim kurumlarını denetlemeye yetkilidir.
  
  
• Denetim kapsamı, yöntemi ve usulleri yönetmelikle düzenlenir.
  
  
• Denetim sonrası tespit edilen eksiklikler, belirtilen süre içinde ilgili kişi veya kurumca giderilmek zorundadır.
  
  
• (Değişik fıkra: 2/1/2017 – KHK-680/72 md.)
  
  
  • Amacı dışında faaliyet gösterdiği, suç kaynağına dönüştüğü veya terör örgütleriyle bağlantısı olduğu tespit edilen şirketlerin faaliyet izni iptal edilir.
    
    
  • Bu şirketlerin kurucu, temsilci ve yöneticileri, bir daha özel güvenlik alanında faaliyette bulunamaz.
    
    

Madde 23 – Ceza Uygulaması

(Değişik: 23/1/2008 – 5728/549 md.)

• Özel güvenlik görevlileri, görevleriyle bağlantılı suçlardan dolayı kamu görevlisi gibi cezalandırılır.
  
  
• Görevleri sebebiyle güvenlik görevlilerine karşı suç işleyenler de, kamu görevlisine karşı suç işlemiş gibi cezalandırılır.
  
  

Madde 24 – Ruhsat Harcı

• Özel güvenlik şirketlerine ve eğitim kurumlarına faaliyet izni verilmesi için 10 milyar TL,
  
  
• Özel güvenlik görevlilerine çalışma izni verilmesi için 200 milyon TL ruhsat harcı alınır.
  
  
• Bu harçlar mal sandığına yatırılır.
  
  

Madde 25 – Yeniden Değerleme Oranı Uygulaması

(Değişik: 23/1/2008 – 5728/550 md.)

• 24. maddede belirtilen harçlar, her yıl 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranına göre artırılır.
  
  

Madde 26 – Yönetmelik

• Bu Kanunun uygulanmasına ilişkin yönetmelik, İçişleri Bakanlığı tarafından kanunun yayımından itibaren üç ay içinde çıkarılır.
  
  

Madde 27 – Yürürlükten Kaldırılan Kanun

• 22.7.1981 tarihli ve 2495 sayılı Kanun, bu Kanunun yürürlüğe girmesiyle yürürlükten kaldırılmıştır.
  
  

GEÇİCİ MADDELER

Geçici Madde 1

• Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte, 2495 sayılı Kanuna göre kurulmuş olan özel güvenlik teşkilâtlarına özel güvenlik izni, görevlilerine de 5 yıl süreyle çalışma izni verilmiş sayılır.
  
  

Geçici Madde 2 (Ek: 21/4/2005 – 5335/23 md.)

• 2495 sayılı Kanuna göre kurulmuş teşkilatlarda bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte çalışan özel güvenlik görevlileri için lise mezunu olma şartı aranmaz.
  
  

Geçici Madde 3 (Ek: 21/4/2005 – 5335/23 md.)

• Bu Kanunun yayımından önce alınan alarm izleme kurma ve işletme yeterlilik belgeleri geçerliliğini korur.
  
  

Madde 28 – Yürürlük

(Değişik: 21/4/2005 – 5335/23 md.)

• 19. ve 20. maddeler 1.1.2006 tarihinde,
  
  
• Diğer maddeler ise Kanunun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
  
  

Madde 29 – Yürütme

• Bu Kanun hükümleri, Bakanlar Kurulu tarafından yürütülür.
  
  

EK: 5188 Sayılı Kanuna Ek ve Değişiklik Getiren Mevzuatın Yürürlük Tarihleri